Wydawca treści Wydawca treści

Historia

25.06.2026 | Paulina Pawela

Teren Nadleśnictwa stanowi centralną część historycznej Ziemi Krośnieńskiej, obejmując miasto i najbliższe obszary, położone na zachód i północ od niego.

W czasie formowania się wczesnopiastowskiego państwa wzmocniony gród plemienny stał się ważną wartownią graniczną na zachodnich rubieżach Polski. Stawiał czoło niemieckim najazdom na Polskę za czasów Henryka Brodatego (1202 – 1238), Krosno stało się ponownie ważnym punktem strategicznym i ośrodkiem administracyjno-gospodarczym. Henryk Brodaty zreformował Krosno przestrzennie i nadał mu prawa magdeburskie, przyczynił się również do rozwoju osadnictwa wiejskiego, które za jego czasów przybrało formę osad zwartych, rozplanowanych racjonalnie. W połowie XIII wieku powstało księstwo głogowskie, w granicach którego znalazła się także kasztelania krośnieńska. Graniczyła teraz z posiadłościami Brandenburgii, której w 1249 roku Bolesław Rogatka sprzedał Ziemię Lubuską.
 
W 1319 r. obszar ten wrócił do księstwa, a kolejnymi panującymi nad Krosnem książętami byli głogowsko-żagańscy Henrykowie IV, V, VI, VIII, IX i XI. Książęta ci rezydowali w Żaganiu bądź Kożuchowie. Po śmierci Henryka XI, ożenionego z córką elektora brandenburskiego, Barbarą, Krosno stało się jej siedzibą wdowią, pod władztwem brandenburskim. Z taką sytuacją nie pogodził się bliski krewny zmarłego Henryka XI, Jan II Żagański, który o odzyskanie dziedzictwa walczył z Brandenburgią przez sześć lat (1476 – 1482). Postanowieniem pokoju w Kamieńcu, Krosno pozostało przy Brandenburgii. Jednakże z nowo zdobytych terenów, do których należały także okręgi sulechowski i lubuski, utworzone zostało księstwo krośnieńskie. W 1518 r. nastąpiła unia personalna Brandenburgii z Prusami Królewskimi, a w pierwszej połowie XVIII wieku Brandenburgia stała się prowincją Królestwa Prus. Po wojnie z Austrią i przyłączeniu w 1740 r. Śląska do Prus, przeprowadzono reformę, dzieląc kraj na powiaty. Utworzony został powiat krośnieński, obejmujący zachodnią część dawnej kasztelani oraz część okręgu lubuskiego. Taki podział przetrwał do 1945 roku.

Współczesne Nadleśnictwo Krosno to efekt powojennych przekształceń ustrojowych oraz kluczowej reformy administracyjnej z końca XX wieku.

Okres przedwojenny i skutki II wojny światowej (do 1945 r.)

Przed 1945 rokiem kompleksy leśne dzisiejszego nadleśnictwa stanowiły mozaikę własnościową. Część lasów należała do państwa (ok. 3 500 ha w obrębie Krosno), jednak przeważały prywatne majątki ziemskie (m.in. Budachów, Bytnica, Rzeczyca, Drzeniów) oraz drobne własności rolników. W wyniku działań wojennych i pożarów tutejsze drzewostany zostały mocno zniszczone i osłabione.

Tworzenie polskiej administracji (1945–1952)

Po wojnie, na mocy dekretów PKWN, lasy upaństwowiono. Powstała nowa struktura administracyjna:

  • 1945: Powstają Nadleśnictwa Osiecznica i Wrzosy.
  • 1947: Utworzono Nadleśnictwo Budachów.
  • 1950: Wydzielona część Nadleśnictwa Osiecznica otrzymuje nazwę Nadleśnictwo Krosno.
  • 1951: Powstaje Nadleśnictwo Rzeczyca.

Głównym zadaniem leśników w tym okresie była likwidacja szkód wojennych i poprawa stanu sanitarnego lasów. W 1972 roku ważnym impulsem dla rozwoju hodowli lasu stało się założenie nowoczesnej szkółki leśnej w leśnictwie Radomicko.

Rok 1996: Nadleśnictwo w obecnych granicach

Kluczowa dla obecnego kształtu jednostki była reforma z 1 stycznia 1996 roku (Zarządzenie Ministra Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa). W jej wyniku:

  • Od Nadleśnictwa Cybinka odłączono obręb Rzeczyca (6 849 ha) i włączono go do Krosna.
  • Z dotychczasowych obrębów Grabina i Gryżyna utworzono nowe Nadleśnictwo Bytnica.

Po tych zmianach Nadleśnictwo Krosno zyskało strukturę trójobrębową (Budachów, Krosno, Rzeczyca) z łączną powierzchnią 20 789,89 ha.

Przełom tysiącleci i współczesność

Kolejne dekady (okres III i IV rewizji planów urządzenia lasu) to czas stabilizacji, intensywnych odnowień (w tym rekordowych zalesień gruntów porolnych na przełomie wieków) oraz walki z anomaliami pogodowymi i szkodnikami. Dzięki wykupom i przejęciom gruntów (m.in. od PFZ i AWRSP), obszar nadleśnictwa wzrósł do ponad 21 417 ha, stanowiąc fundament zrównoważonej gospodarki leśnej, którą prowadzimy do dziś.

 

Zobacz »